Để lãnh đạo hiệu quả, bạn cần kỹ năng tự nhận thức hơn cả bằng MBA

Tự Nhận Thức (Self – Awareness) vốn được biết đến như một kỹ năng sống nền tảng. Tuy nhiên theo một công bố gần đây của Tạp chí kinh doanh Harvard Business Review, kỹ năng tự nhận thức còn đóng vai trò rất quan trọng trong sự thành công của các nhà lãnh đạo. Nhiều nghiên cứu cho thấy, để có thể lãnh đạo công ty, tập đoàn thành công, các vị “thuyền trưởng” của doanh nghiệp cần kỹ năng tự nhận thức hơn cả tấm bằng Thạc sỹ kinh doanh MBA.

Ý nghĩa thật của bằng MBA trong quá trình lãnh đạo

Để hiểu hơn về kết luận trên, chúng ta thử cùng đi qua những nghiên cứu đã được thực hiện.

Giáo sư chuyên ngành quản lý của Đại học McGrill, Henry Mintzberg thực hiện nghiên cứu với 19 học viên của trường kinh doanh Harvard. Vào năm 1990, 19 người này đều được xem là những ngôi sao kinh doanh và có thành tích nổi bật nhất trong khóa đào tạo MBA của trường. Theo dõi nhiều năm hoạt động của nhóm này, GS Henry phát hiện 10 người trong số này đã thất bại rõ ràng: công ty của họ phá sản, họ bị sa thải khỏi chiếc ghế CEO, một liên doanh kết thúc trước thời hạn và một vài dấu hiệu thụt lùi tương tự khác, 4 người khác có thành tích đáng ngờ. 14 “ngôi sao kinh doanh” trong tổng số 19 đã không thể tỏa sáng.

Tờ Business Ecthic cũng công bố một nghiện cứu khác khi đưa ra kết luận tương tự sau khi xem xét thành tích của hơn 5000 CEO. Điều này cho thấy tấm bằng MBA không luôn luôn là sự bảo chứng cho sự lãnh đạo sáng suốt và tài tình. Ngoài tấm bằng sáng chói này, rõ ràng người lãnh đạo cần trang bị thêm nhiều kỹ năng thiết thực khác để trở thành một lãnh đạo thành công.

Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu này cũng không mang hàm ý kết luận rằng tấm bằng MBA không hữu ích cho các lãnh đạo. Chỉ là nếu kiểu tư duy tuyến tính được đào tạo trong quá trình học MBA trở thành trọng tâm duy nhất trong quá trình lãnh đạo, mà các yếu tố khác như kỹ năng tự nhận thức về bản thân, thấu hiểu người khác… bị bỏ qua thì người lãnh đạo đó khó có thể thành công.

 

Tự nhận thức – điểm khởi đầu của hành trình phát triển kỹ năng lãnh đạo

Khả năng tự nhận thức là nhận thức rõ được điểm mạnh của mình, đồng thời hiểu được những điều mình cần cải thiện. Điều này bao gồm cả việc bạn thực sự thừa nhận sự yếu kém của bản thân và đối mặt với nó. Trên thực tế, nhiều người lãnh đạo luôn tin rằng họ phải xuất hiện với hình ảnh tôi-biết-tuốt, nếu không mọi người sẽ nghi ngờ vể năng lực hay không thấy được hiệu quả của sự lãnh đạo của mình.

Nếu người lãnh đạo trung thực với bản thân, thì sẽ dễ dàng thừa nhận rằng những yếu kém của mình là có thật. Vì cho dù bạn có nhìn nhận khuyết điểm của mình hay không, thì rất nhiều người cũng đang thấy nó. Người lãnh đạo có kỹ năng tự nhận thức tốt chính là người không bao giờ “giấu dốt”, vì đã hiểu rõ về năng lực lãnh đạo của mình. Họ cũng luôn nhận thức được rằng mình phải cải thiện bản thân hay sử dụng nhân sự hợp lý để phục vụ cho mục đích lãnh đạo hiệu quả hơn.

Rõ ràng kỹ năng tự nhận thức sẽ giúp chúng ta có cái nhìn đúng và chính trực hơn về bản thân, từ đó tăng khả năng sáng tạo, sự tự tin để giao tiếp vững vàng và duy trì các mối quan hệ tốt hơn. Trước tiên phải lãnh đạo bản thân tốt, thì sau đó chúng ta mới lãnh đạo người khác hoặc tổ chức tốt hơn. Dựa trên đó, Bill George, giáo sư về kỹ năng lãnh đạo tại trường kinh doanh Harvard, đồng thời là nhà sáng lập, CEO của Medtronic cho rằng khả năng tự nhận thức chính là điểm khởi đầu của kỹ năng lãnh đạo.

Harvard đã tiến hành một cuộc khảo sát trên hơn 1000 nhà lãnh đạo tại hơn 800 công ty ở hơn 100 quốc gia khác nhau. Phát hiện thu được là các nhà lãnh đạo ở cấp cao có xu hướng sở hữu kỹ năng tự nhận thức tốt hơn các nhà lãnh đạo ở cấp thấp hơn. Nguyên nhân có thể vì kỹ năng tự nhận thức giúp đẩy nhanh quá trình thăng tiến hoặc những vị trí cao sẽ đòi hỏi những người có kỹ năng tự nhận thức cao.

Rõ ràng, kỹ năng tự nhận thức rất quan trọng trong việc lãnh đạo. Nhiều lãnh đạo cũng tự tin rằng mình có kỹ năng này nhưng trên thực tế số người thật sự nhận thức đúng về bản thân không nhiều. Tasha Eurich, nhà nghiên cứu của Havard, là tác giả của những quyển sách Bestseller của New York Times đồng thời là nhà tâm lý học về tổ chức, đã dành 4 năm thực hiện một cuộc nghiên cứu trên 5000 đối tượng. Chỉ có 10-15% người thực sự có khả năng hiểu đúng về bản thân trong khi hầu hết mọi người đều tin mình có khả năng này.

 

Khả năng tự nhận thức của bạn đang ở mức nào?

Có bốn kiểu người tương ứng với 4 cấp độ về khả năng tự nhận thức của một người. Bạn đang ở đâu?

Introspectors (Người hướng nội)

Nhóm người này hiểu rõ họ là ai nhưng họ không có xu hướng xem xét lại quan điểm của mình hay tìm kiếm những điểm mù của bản thân bằng cách lắng nghe các phản hồi từ người khác. Điều này sẽ gây hại đến các mối quan hệ và hạn chế khả năng thành công của họ.

Aware (Người tỉnh thức)

Họ biết họ là ai, hướng tới điều gì, tìm kiếm và đánh giá các quan điểm của người khác. Khi đó, người lãnh đạo sẽ bắt đầu nhận ra đầy đủ các giá trị của kỹ năng tự nhận thức.

Seekers (Người đi tìm)

Họ chưa biết rõ họ là ai, đứng lên vì điều gì hay nhân viên, đồng nghiệp nhìn nhận họ như thế nào. Hệ quả của việc này là họ sẽ cảm thấy như đang bị mắc kẹt, phẫn nộ với thành tích và các mối quan hệ của mình

Pleasers (Người chiều lòng người khác)

Người này có thể quá tập trung quá nhiều vào việc thể hiện với những người xung quanh đến mức họ có thể lờ đi những vấn đề quan trọng của bản thân. Cuối cùng, họ sẽ có khuynh hướng đưa ra những lựa chọn không thật sự hữu ích cho thành công và sự thỏa mãn của họ.

Nếu người lãnh đạo thấy mình thuộc nhóm “Seekers”, thì nguy cơ rơi vào nhóm lãnh đạo kém hiệu quả là rất cao. Trong khi đó, nếu người lãnh đạo rơi vào nhóm “Aware”, nghĩa là người này bắt đầu có kỹ năng tự nhận thức và có ý muốn tập trung phát triển kỹ năng này. Đây là một khởi đầu tốt cho sự lãnh đạo thành công trong hiện tại và tương lai.

 

Làm sao để nâng cao kỹ năng nhận thức của người lãnh đạo?

Một trong những công cụ hiệu quả nhất để nâng cao khả năng tự nhận thức là Johari Window, được phát minh bởi nhà tâm lý học Joseph Luft và Harry Ingham. Đây là một công cụ đơn giản có thể giúp cải thiện văn hóa doanh nghiệp cải thiện sự tự nhận thức giữa nhân viên và lãnh đạo. Mô hình này cũng có thể được sử dụng để đánh giá và gia tăng sự giao tiếp hiệu quả trong nội bộ doanh nghiệp.

Khu vực mở (Open Self)

Khu vực này chứa tất cả thông tin về thái độ, hành vi, cảm xúc, cảm xúc, kỹ năng và quan điểm của một người. Tất cả sẽ được chia sẻ cho nhau trong một tập thể doanh nghiệp. Đây chính là chân dung của người lãnh đạo trong mắt nhân viên và cũng là chân dung của nhân viên trong mắt lãnh đạo. Khi sự chia sẻ được nhân rộng và hiệu quả, thì sự thấu hiểu và lắng nghe phản hồi, góp ý của nhau sẽ gia tăng, dẫn đến khu vực mở này rộng hơn và che đi các khu vực tiêu cực khác.

Khu vực mù (Blind Self)

Đây là một khu vực “nhạy cảm” vì nó chứa những thông tin về bản thân bạn nhưng bạn lại không hề nhận thức được, trong khi đó những người xung quanh bạn đã nhìn thấu tất cả. Trên thực tế, đôi khi lãnh đạo lại không thể thấy được những ưu khuyết điểm của bản thân bằng những nhân viên hay đồng nghiệp thân cận. Do đó, khu vực mù này có thể giảm đi nếu có sự giao tiếp và góp ý hiệu quả từ nhân viên hay đồng nghiệp, trong khi người lãnh đạo cần sự lắng nghe và cầu thị tinh thần góp ý hiệu quả.

Khu vực ẩn (Hidden Self)

Khu vực này bao gồm thông tin về bản thân mà bạn không muốn chia sẻ cho người khác, có thể là cảm xúc, kinh nghiệm trong quá khứ, nỗi sợ hãi… Sự giữ kẽ những điều này trong một tập thể khiến lãnh đạo giao tiếp ít hiệu quả hơn, vì khó có thể cho nhân viên hay đồng nghiệp hiểu rõ về quan điểm của mình mà đưa ra những góp ý thiết thực. Do đó, khu vực này chỉ có thể giảm đi nếu lãnh đạo dám chia sẻ, giảm “giấu dốt” và kêu gọi sự góp ý, phản hồi từ người khác.

Khu vực không xác định (Unknown Self)

Cuối cùng, khu vực không xác định là nơi chứa những thông tin mà cả bạn và người khác cũng chưa nhận thức và hiểu rõ được. Khu vực này bao gồm những tài năng tiềm ẩn đang chờ được khám phá, những câu hỏi cần trả lời, hoặc có thể là những cảm xúc bị kìm nén. Khu vực này chỉ có thể giảm đi khi lãnh đạo và nhân viên quan sát và giúp nhau phát hiện ra những tiềm năng hay khuyết điểm của bản thân.

Để nâng cao khả năng tự nhận thức của bản thân, người lãnh đạo cần phải gia tăng khu vực mở và làm giảm đi ba khu vực còn lại. Rõ ràng, sự giao tiếp hiệu quả để thu hút sự góp ý, phản hồi từ nhân viên cấp dưới, đồng nghiệp chính là mấu chốt để thực hành mô hình này hiệu quả. Trong khi đó, mô hình này vẫn đòi hỏi người lãnh đạo cần phải có sự cầu thị về cải thiện bản thân và không ngại đón nhận góp ý từ người khác. Từ đó, khu vực mở mới có tiềm năng được mở rộng và những khu vực khác mới có thể bị thu hẹp lại.  

 

Dưới đây là cách sử dụng mô hình Johari Window gợi ý cho các lãnh đạo:

Bước 1:

Nơi bạn nên bắt đầu trong mô hình Johari Window là “khu vực mở”. Hãy ghi một vài điều về bản thân mình, như là:

– Điểm mạnh và điểm yếu của bạn là gì?

– Những điều bạn cảm thấy thoải mái và sẵn sàng chia sẻ với người khác là gì?

– Bạn nhận xét ra sao về cách lãnh đạo của mình?

Hãy thử và trung thực và rõ ràng về những gì bạn đã biết về bản thân bạn rồi.

Bước 2:

Liên hệ với những người liên quan đến công việc của bạn và yêu cầu phản hồi về bản thân mình. Hãy chuẩn bị tinh thần để nghiêm túc xem xét các góp ý, phản hồi. Bạn không nhất thiết phải làm mọi thứ mà người khác góp ý, nhưng ít nhất bạn nên lắng nghe và suy nghĩ về nó. Sau đó, hãy gửi cho những người phản hồi lời cảm ơn hoặc giải thích phù hợp. Tùy thuộc vào từng văn hóa doanh nghiệp, bạn có thể thực hiện việc này thông qua hoạt động góp ý ẩn danh hoặc công khai.

Dù có một số hạn chế nhưng nhìn chung mô hình Johari Window vẫn là một công cụ khá hiệu quả để bạn gia tăng kỹ năng tự nhận thức của bản thân. Hãy nhớ rằng bất cứ môi trường doanh nghiệp nào cũng có những nguyên tắc riêng của nó. Không nhất thiết bạn phải giảm đi quá nhiều các khu vực ẩn, khu vực mù và khu vực không xác định, nhưng việc mở rộng khu vực mở với những điều tích cực vẫn nên là một chuyện cần được chú trọng.

Phát triển kỹ năng lãnh đạo là một quá trình và kỹ năng tự nhận thức là công cụ quan trọng nhất hỗ trợ bạn hiệu quả từ điểm bắt đầu cho đến cuối hành trình. Điều tuyệt vời là bạn có thể bắt đầu rèn luyện, mài dũa kỹ năng này ngay từ bây giờ.

Comments are closed.